SADƏLƏŞDİRİLMİŞ VERGİNİN HESABLANMASI QAYDASI


sadelesdirilmis-verginin-hesablanmasi-qaydasi

221. Sadələşdirilmiş verginin hesablanması qaydası, ödəmə müddəti və bəyannamənin verilməsi

         221.1. Hesabat dövrü üçün sadələşdirilmiş verginin məbləği (Vergi M. 218.4-cü maddəsində nəzərdə tutulmuş vergi ödəyiciləri istisna olmaqla) Vergi Məcəlləsinin 220-ci maddəsi ilə müəyyən edilmiş vergi dǝrǝcəsini

hesabat dövrünün ümumi hasilatının həcminə tətbiq etməklə hesablanır.

        220.12. Sadələşdirilmiş vergi (bu Məcəllənin 218.4-cü maddəsində nəzərdə tutulmuş fəaliyyətlə məşğul olan və 218.1.2-ci maddesinde göstərilən vergi ödəyiciləri istisna olmaqla) bu verginin ödəyicilərinin malların təqdim edilməsindən, işlərin görülməsindən, xidmətlərin gös terilməsindən əldə etdiyi vəsaitin məbləğindən (ümumi hasilatının həcmindən) və satışdankənar gəlirlərdən 2 faiz dərəcə ilə hesablanır.

        218.1. Aşağıda göstərilən şəxslər sadələşdirilmiş verginin ödəyicisi olmaq hüququna malikdir: 218.1.1. bu Məcəllənin XI fəslinin müddəaları nəzərə alınmaqla, ƏDV məqsədləri üçün qeydiyyata alınmamış və ardıcıl 12 aylıq dövrün istənilən ayında (aylarında) vergi tutulan əməliyyatların həcmi 200.000 manat və ondan az olan şəxslər.

 

     Misal 1. Naxçıvan şəhərində fəaliyyət göstərən sadələşdirilmiş vergi ödəyicisinin 2019-cu ilin I rübü ərzində əldə etdiyi ümumi hasilat, satışdankənar gəlirləri və zərərləri aşağıdakı kimi olmuşdur:

           - təqdim edilmiş mallara (işlərə, xidmətlərə) və əmlakagörə əldə edilmişm vəsait (hasilat)-  15.000 manat;

          - əvəzsiz alınmış əsas vəsaitin dəyəri - 3.000 manat:

- alınmış avans məbləğləri- 3.000 manat;

- satışdankənar gəlirlər(istiqrazlar üzrə faizlər - 200manat;

- satışdankənar zərərlər(mənfi məzənnə fərqi)- 280 manat.

     Bu halda, Vergi Məcəlləsinin 220.1-ci maddəsinə əsasən sadələşdirilmiş vergiyə cəlb olunan məbləğ 15.000 + 3.000 + 200 = 18.200 manat, sadələşdirilmiş vergi məbləği isə 18.200 x 2% = 364  manat olacaqdır.

 

      Qeyd. Alınmış avans məbləğləri mal (iş, xidmət) təqdim olunanadək və satışdankənar xərclər (zərərlər), əvvəlki bölmələrdə qeyd etdiyimiz kimi, sadələşdirilmiş verginin hesablanmasında nəzərə alınmayacaqdır, yəni alınmış avans məbləğlər ümumi dövriyəyə daxil olmayacaq, zərərlər isə çıxılmayacaq.

          221.2. Sadələşdirilmiş vergi üçün hesabat dövrü rübdür.

221.3. Sadələşdirilmiş verginin ödəyiciləri hesabat dövründən sonrakı ayın 20-dən gec olmayaraq ödənilməli olan verginin məbləği haqqında vergi orqanlarına bəyannamə verir və həmin müddətdə vergini dövlət büdcəsinə ödəyirlər.

         Misal 2. Sadələşdirilmiş vergi ödəyicisinin 2019-ci il ərzində fəaliyyəti olmuşdursa, onun vergi orqanına təqdim etməli olduğu rüblük bəyannamələri aşağıdakı şəkildə olacaqdır:

        1-ci rübün hesabatını 2019-ci il aprel ayının 20-dən gec olmayaraq, 2-ci rübün hesabatını 2019-ci il iyul ayının 20-dən gec olmayaraq.

       3-cü rübün hesabatını 2019-ci il oktyabr ayının 20-dən gec olmayaraq 4-cü rübün hesabatını isə 2020-cu il yanvar ayının 20-dən gec olmayaraq.

 

        Vergi Məcəlləsinin 218.5.4-cü maddəsinə əsasən əmlakın icarǝyǝ verilməsindən və royaltidən gəlir əldə edən şəxslərin sadələşdirilmiş vergitutma sistemini tətbiq etmək hüququ yoxdur. Amma bu maddəyə əsasən gəlirlərin və xərclərin uçotunu hər bir fəaliyyət növü üzrə ayrı-ayrılıqda aparmaqla vergi ödəyiciləri icarə üzrə gəlir (mənfəət) vergisini, digər fəaliyyətdən əldə etdiyləri gəlirlərə isə sadələşdirilmiş vergini tətbiq etmək hüququna malikdirlər.

        Misal 3. Sadələşdirilmiş vergi ödəyicisi olan müəssisə Bakı şəhərində həm pərakəndə ticarətlə məşğul olur, həm də mülkiyyətində olan anbarları icarǝyǝ vermişdir. Müəssisə pərakəndə ticarətdən aylıq 10.000 manat, icarədən isə 2.000 manat gəlir əldə edir. Vergi Məcəlləsinin 218.5.4-cü maddəsinə əsasən əmlakın icarəyə verilməsindən gəlir əldə edənlərin sadələşdirilmiş vergitutma sistemini tatbiq etmək hüququ yoxdur. Buna görə də müəssisə pərakəndə ticarətdən dövriyyə üzrə 200 manat (10.000 x 2%) sadələşdirilmiş vergi hesablayacaq. İcarə gəlirlərinə görə isə illik 4.800 manat (2.000 x 12 x 20%) mənfəət vergisi hesablayacaqdır.

      Bu halda, müəssisə pərakəndə ticarətdən əldə olunan gəlirlər üzrə sadələşdirilmiş vergi ödəyicisi(maddə 218.1.), əmlakın icarəyə verilməsindən əldə olunan gəlirlər üzrə isə mənfəət vergisi ödəyicisi (maddə 218.2) olacaqdır. Müəssisə əmlakın icarəyə verilməsi ilə əlaqədar gəlir və xərclərinin uçotunu ayrı apararaq, bu fəaliyyət üzrə mənfəəti (zərəri) sadələşdirilmiş üzrə mənfəətə (zǝrǝrǝ) aid etməməlidir.

     Qeyd edək ki, icarə gəlirləri ardıcıl 12 ay ərzində 200.000 manatdan artıq olsa idi, müəssisə aylıq icarədən gəlirlərinə həm də ƏDV-si hesablayacaqdı. Məsələn, müəssisənin pərakəndə ticarətdən əldə olunan aylıq gəliri 15.000 manat və aylıq icarə gəlirləri 17.000 manat olmaqla, ardıcıl 12 ay ərzində 204.000 manat olmuşdur. Bu halda müəssisənin icarə gəlirləri 200.000 manatdan artıq olduğundan, müəssisə ƏDV qeydiyyatına duracaq və aylıq pərakəndə ticarətdən olan gəlirləri ilə icarə gəlirlərini toplayaraq 32.000 manata ( 17.000 + 15.000) ƏDV-si hesablayacaqdır.

    Qeyd. Hüquqi şəxs yaratmadan sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olan fiziki şaxslərdə isə icarə gəlirləri qeyri-sahibkarlıq fəaliyyətindən gəlir sayıldığından dövriyyəsindən (200.000 manatdan artıq olsa bela) asılı olmayaraq, onların icarə gəlirlərinə ƏDV-si tətbiq olunmur. Icarə gəlirlərinə görə yalnız illik gəlir vergisi hesablayırlar.

     Onu da qeyd edək ki, hüquqi şəxsin icarə gəlirləri isə sahibkarlıq fəaliyyətindən gəlir sayıldığından ardıcıl 12 ay ərzində 200.000 manatdan artıq olsa, müəssisə illik məfəət vergisi ilə yanaşı aylıq icarə gəlirlərinə həm də ƏDV-si hesablayacaq. Tutaq ki, müəssisənin ardıcıl 12 ay ərzində icarə gəlirləri 215.000 manat olmuşdur. Bu halda müəssisənin icarə gəlirləri 200.000 manatdan artıq olduğundan, müəssisə ƏDV qeydiyyatına duracaq və pərakəndə ticarətdən olan gəlirləri ilə icarə gəlirlərini toplayaraq aylıq ƏDV-nə cəlb etməklə yanaşı illik mənfəət vergisini də hesablayacaqdır.

   

         221.8.4. Vergi Məcəlləsinin 218.4.4-cü maddəsində göstərilən fiziki şəxslər tərəfindən sadələşdirilmiş verginin düzgün hesablanmasına və vaxtında dövlət büdcəsinə ödənilməsinə müvafiq icra hakimiyyəti orqanı (Azərbaycan Respublikasının Vergilar Nazirliyi) nəzarət edir.

        221.8.5. Vergi Məcəlləsinin 218.4.4-cü maddəsində göstərilən fiziki şəxslər Vergi Məcəlləsinin 220.10-cu maddədə nəzərdə tutulan fəaliyyəti həyata keçirməyə başlayanadək, müvafiq icra hakimiyyəti orqanından (Azərbaycan Respublikasının Vergilər Nazirliyi) könüllü olaraq növbəti ay, rüb, yarımil və ya il üçün "Sadələşdirilmiş vergi üzrə sabit məbləğin və məcburi dövlət sosial sığorta haqqının ödənilməsi haqqında qəbz" almalıdır. "Sadələşdirilmiş vergi üzrə sabit məbləğin və məcburi dövlət sosial sığorta haqqının ödənilməsi haqqında qəbz" vergi ödəyicisi yazılı müraciət etdikdə iki iş günündən gec olmayaraq, elektron qaydada müraciət etdikdə isə real vaxt rejimində verilir.

      221.8.6. Vergi Məcəlləsinin 218.4.4-cü maddəsində göstərilən fiziki şəxslər Sadələşdirilmiş vergi üzrə sabit məbləğin və məcburi dövlət sosial sığorta haqqının ödənilməsi haqqında qəbz"-i almaq üçün yazılı müraciət etdikdə, sadələşdirilmiş verginin və məcburi dövlət sosial sığorta haqqının ödənilməsini təsdiq edən ödəniş sənədini müraciətinə əlavə edir, elektron qaydada müraciət etdikdə isə, ödənişi müraciətin edildiyi zaman elektron qaydada həyata keçirir. Ödəniş sənədində vergi ödəyicisinin VÖEN-i göstərilməlidir. Vergi Məcəlləsinin 218.4.4-cü maddəsində göstərilən fiziki şəxslər hesablanmış vergini və məcburi dövlət sosial sığorta haqqının tam məbləğdə dövlət büdcəsinə ödədikdən sonra onlara "Sabit verginin ödənilməsi haqqında qəbz" verilir. Sadələşdirilmiş vergi üzrə sabit məbləğin və məcburi dövlət sosial sığorta haqqının ödənilməsi haqqında qəbz”-in forması müvafiq icra hakimiyyəti orqanı (Azərbaycan Respublikasının Vergilər Nazirliyi) tərəfindən müəyyən edilir və aşağıdakı məlumatları özündə əks etdirir:

221.8.6.1. vergi ödəyicisi olan fiziki şəxsin adı, atasının adı, soyadı; 221.8.6.2. vergi ödəyicisinin VÖEN-i;

221.8.6.3. qəbzin qüvvədə olma müddəti;

221.8.6.4. fəaliyyətin həyata keçirildiyi ərazi;

221.8.6.5. ödənilmiş verginin məbləği;

221.8.6.6. fəaliyyətin adı

       221.8.7. Sadələşdirilmiş vergi üzrə sabit məbləğin və məcburi dövlət sosial sığorta haqqının ödənilməsi haqqında qəbz" vergi ödəyicisində saxlanılır. Vergi Məcəlləsinin 218.4.4-cü maddəsində göstərilən fəaliyyətlə məşğul olan fiziki şəxslər tərəfindən ödənilmiş vergi və məcburi dövlət sosial sığorta haqqı onların "Sadələşdirilmiş vergi üzrə sabit məbləğin və məcburi dövlət sosial sığorta haqqının ödənilməsi haqqında qəbz"in qüvvədə olduğu müddətdə fəaliyyət göstərib-göstərməməsindən asılı olmayaraq geri qaytarılmır və növbəti dövrlərin (ay, rüb, yarım il və il) vergiləri ilə əvəzləşdirilmir.